Een verhaal met Dr. Johan Vehof

Tja, waarom is Dr. Johan Vehof arts geworden?

“Ik denk dat het komt omdat ik het leuk vind om mensen te helpen, problemen te analyseren, op te lossen en iets te creëren met mijn handen.” Als kind was hij altijd bezig met techniek. “Eerst sleutelde ik aan mijn crossfiets, daarna aan brommers en later aan motoren.” Ook brak hij als kind twee keer een arm. “Het fascineerde me dat ik naar het ziekenhuis ging en ze dat konden herstellen.”

Vele jaren later is Vehof een van de bekendste handchirurgen van Nederland en werkt hij inmiddels 14 jaar in het Arnhemse Rijnstate ziekenhuis. Behalve in hand- en polschirurgie is hij als plastisch chirurg ook gespecialiseerd in aangezichtschirurgie, zoals het behandelen van schisis van lip, kaak en/of gehemelte, een aangeboren spleet in bovenlip, kaak en/of gehemelte.

Care4Tina

Die specialisatie bracht hem ruim 15 jaar geleden in contact met stichting Care4Tina, toen hij nog in Radboud umc in Nijmegen werkte. Een van de oprichters ging in 2009 als vrijwilligster naar een kindertehuis in de voormalige Chinese hoofdstad Xian, waar ze geraakt werd door het kleine meisje Tina. Tina had een schisis en was onder meer daarom te vondeling gelegd. De combinatie van de eenkindpolitiek, beperkte verzekeringsdekking en hoge opvoedkosten zorgde ervoor dat veel kinderen met een aangeboren aandoening werden afgestaan.

Een jaar na de oprichting van Care4Tina stelde Vehof een medisch team samen en reisde voor het eerst mee naar Xian om kinderen met een schisis te opereren. Zijn motivatie: “Toen ik vader werd van een tweeling, besefte ik extra sterk hoeveel het uitmaakt waar je wieg heeft gestaan.”

Tot de coronapandemie uitbrak, ging hij jaarlijks met de stichting naar het project in de 12 miljoen inwoners tellende stad Xian. Daar is weliswaar een groot kinderziekenhuis. “Er komen daar 5.000 kinderen per dag,” maar lang niet alle ouders kunnen hun deel van de ingreep betalen. Eenmaal te vondeling gelegd, is het uiteraard nóg lastiger om de juiste hulp te krijgen.

{{gallery1}}

Duurzaam effect

In totaal hielp hij met het team circa 500 kinderen direct via één of meer operaties, en nog veel meer indirect. De Chinese manier van opereren bleek namelijk niet optimaal. “Als je een ingreep aan het gehemelte te vroeg of met de verkeerde techniek uitvoert, groeit de kaak niet goed. Je krijgt littekenweefsel en groeiremming.” De artsen daar zagen veel kinderen met een vorm van kruisbeet en begrepen niet goed waarom. “Een belangrijk deel van een uitzending was daarom het aanleren van nieuwe technieken en het introduceren van de juiste behandelprotocollen. Dat is de moderne manier van hulpverlenen, dan zorg je dat je werk ook echt een duurzaam effect heeft.”

In 2018 en 2019 ging Vehof ook mee naar een project op Sumatra, in een ziekenhuis en revalidatiecentrum van de zusters Franciscanessen. Daar behandelde hij naast schisis vooral brandwonden. “Brandwonden door open vuur en heet water komen daar veel voor. Ik zag kinderen die er echt vreselijk aan toe waren. Diepe brandwonden veroorzaken vaak ernstige littekenvorming, waardoor een vinger, hand, pols, elleboog, oksel, knie of hals in een dwangstand kan komen te staan.”

Help2Smile

Toen tijdens de coronapandemie de doelen van Care4Tina waren bereikt, richtte Vehof in 2021 met twee vrienden stichting Help2Smile op als een spin-off. Het doel: overal waar nodig medische hulp bieden.

Ambassadeur van de stichting is TV-presentatrice en culinair auteur Janny van der Heijden. “Toen ik haar vroeg of ze iemand wist die ambassadeur wilde worden, zei ze spontaan: ‘Dat wil ik wel doen.’” Vehof: “Ik ben echt blij met haar betrokkenheid en enthousiasme. Ze is een betrokken en warm persoon met het hart op de juiste plaats, en dankzij haar bekendheid kan ze echt het verschil maken.”

In mei 2024 ging Vehof met het team voor de eerste keer naar Vietnam. Schisis komt daar veel voor, vermoedelijk mede door de nasleep van de Vietnamoorlog en het gebruik van het ontbladeringsmiddel Agent Orange. Dat middel wordt ook in verband gebracht met het ontstaan van open rug (spina bifida) en diverse vormen van kanker.

In april 2026 staat de tweede uitzending gepland. Het plan is om vijf jaar lang jaarlijks een periode in Vietnam te opereren, onderwijs te geven en artsen op te leiden, zodat de Vietnamese artsen in Hue, net zoals Chinese artsen in Xian, het vervolgens volledig zelf kunnen uitvoeren.

Daarnaast is Vehof actief als bestuurslid van stichting Interplast Holland. Binnen Afrika, waaronder Ghana, loopt het project Interplast goes digital. In dit project worden via maandelijkse online casuïstiekbesprekingen met lokale artsen medische vraagstukken besproken en mogelijke oplossingen gedeeld. “Dat is echt tweerichtingsverkeer,” benadrukt hij. “Mensen denken vaak dat de zorg in Afrika minder goed geregeld is, maar we staan telkens weer versteld van de kennis en vindingrijkheid van de artsen daar.”

www.help2smile.nl

Complexe anatomie

In Nederland is Vehof bijna 10 jaar bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Handchirurgie geweest en ook vijf jaar van de Nederlandse Vereniging voor Reumachirurgie (Nerass). Het afgelopen decennium heeft hij zich steeds meer op handen en polsen gericht. Hij behandelt vrijwel het volledige spectrum van hand- en polsproblemen: van de ziekte van Dupuytren en het carpale tunnelsyndroom tot artrose en het vervangen van duimbasis-, vinger- of polsgewrichten. Ook behandelt hij kinderen met spastische arm- en handproblematiek.

“Handen hebben een ongelooflijk complexe anatomie en dat maakt ze voor mij zo interessant. Ik zoek bij de behandeling ook altijd naar de mens achter de patiënt: wie ze zijn, wat ze doen, wat ze leuk vinden, wat voor hen belangrijk is. Het mooiste is als mensen weer pijnvrij zijn zodat ze hun werk, sport of hobby kunnen oppakken.”

{{gallery2}}

Brace

Om een misverstand uit de weg te ruimen: “Mensen denken vaak dat een bezoek aan de handchirurg automatisch tot een operatie leidt. Maar vaak starten we met conservatieve behandelingen, zoals handtherapie of het dragen van een spalk.” Regelmatig verdwijnen de klachten dan of verminderen ze zodanig dat een operatie niet nodig is.

“Daar komt Manometric om de hoek kijken: hun braces zijn niet alleen functioneel, maar ook comfortabel en mooi. En dat is cruciaal, want als een brace niet lekker zit of er niet goed uitziet, dragen mensen hem simpelweg niet. Ik merk dat patiënten met een Manometric-brace vaak heel tevreden zijn.”

Een derde

“Ik ben blij dat we in Arnhem inmiddels twee scanners hebben: één hier in Rijnstate en één bij Handtherapie.net aan de Van Oldenbarneveldtstraat. We werken nauw samen met handtherapie en handrevalidatie van het Hand en PolsCentrum (HPC).

“Hand- en polszorg is teamwork. Ik zeg altijd: een derde van het resultaat komt door de chirurg, een derde door de handtherapeut en een derde door de patiënt zelf, die zijn of haar oefeningen doet. De therapeut is daarbij de coach van de patiënt, hij of zij zorgt dat de patiënt weet wat hij moet doen en gemotiveerd is om die oefeningen goed en consequent uit te voeren.”

De brace van de toekomst? “Dat wordt wat mij betreft een slimme brace, uitgerust met sensoren die aan de therapeut en chirurg doorgeven hoe het herstel verloopt. Zo kun je live volgen of iemand goed herstelt en tijdig bijsturen als dat nodig is.”