CMC-artrose (duimbasisartrose)Wat is het en wat kun je eraan doen?
Pijn bij het opendraaien van een pot of het oppakken van iets tussen duim en wijsvinger. Herkenbaar? Dan kan het gaan om CMC-artrose, ook wel duimbasisartrose of rhizartrose genoemd. Het is de meest voorkomende vorm van slijtage in de hand. Op deze pagina lees je wat het is, hoe je het herkent, en welke behandelingen er zijn.
Wat is CMC-artrose?
CMC-artrose is slijtage van het duimbasisgewricht. CMC staat voor carpometacarpaal, het gewricht tussen het handwortelbeentje (trapezium) en het eerste middenhandsbeentje van je duim. Dit gewricht maakt de unieke beweeglijkheid van je duim mogelijk.
In een gezond gewricht zorgt een laagje kraakbeen ervoor dat de botjes soepel over elkaar glijden. Bij artrose wordt dat kraakbeen dunner en onregelmatiger. De botjes schuiven tegen elkaar aan, en dat geeft pijn, stijfheid en minder kracht.
In een vergevorderd stadium kan het kraakbeen helemaal verdwijnen. Er ontstaan dan botwoekeringen (osteofyten) rondom het gewricht, waardoor de duim stijver wordt en soms zichtbaar uit vorm raakt.
Symptomen van CMC-artrose
De klachten bouwen zich meestal langzaam op. Veel mensen merken eerst dat bepaalde handelingen pijnlijker worden, voordat er constante pijn ontstaat. Typische klachten zijn:
- Pijn aan de basis van je duim, vlak boven de pols
- Pijn bij knijpen, draaien of oppakken — bijvoorbeeld potjes opendraaien, sleutels omdraaien, knopen dichtmaken
- Verminderde kracht in je duim en hand
- Een voelbare of zichtbare zwelling of knobbel bij de duimbasis
- Stijfheid, vooral 's ochtends of na langere rust
- Soms een krakend of klikkend gevoel bij het bewegen van de duim
- In een later stadium: een duim die niet meer volledig strekt of een vervormde stand aanneemt
Hoe ontstaat CMC-artrose?
CMC-artrose ontstaat door een combinatie van factoren. Bij veel mensen is geen directe oorzaak aan te wijzen — de klachten ontstaan geleidelijk. Wel zijn er een aantal factoren die het risico verhogen:
Leeftijd
Kraakbeen slijt naarmate je ouder wordt. CMC-artrose komt vooral voor bij mensen boven de vijftig.
Erfelijkheid
Artrose komt vaker voor in bepaalde families. Als je moeder of oma er last van had, is de kans groter dat jij er ook last van krijgt.
Overbelasting
Beroepen of hobby's waarbij je veel knijp- en draaibewegingen maakt (naaien, haken, tuinieren, handwerk) verhogen het risico.
Geslacht
Vrouwen hebben er ongeveer drie keer zo vaak last van als mannen, vaak rond en na de overgang.
Een eerdere blessure
Een breuk, verstuiking of zware overbelasting van de duim kan het gewricht verzwakken en later artrose veroorzaken.
Hypermobiliteit
Als je banden van nature erg soepel zijn, beweegt het gewricht meer dan gemiddeld. Dat leidt op termijn tot extra slijtage.
Behandeling van CMC-artrose
CMC-artrose is niet te genezen — verloren kraakbeen komt niet terug. Maar de pijn en de bewegingsbeperking zijn vaak goed te behandelen. De behandeling gaat van licht naar zwaar, en in de meeste gevallen is het niet nodig om bij een operatie uit te komen.
Rust, aanpassing en pijnstilling
Bij beginnende klachten is het belangrijk om je duim niet te blijven overbelasten. Pijnstillers (paracetamol) of een ontstekingsremmende gel kunnen helpen. Dit is vaak genoeg om een opvlamming rustig te laten worden.
Handtherapie en oefeningen
Een handtherapeut kan je oefeningen leren die de spieren rond het duimgewricht versterken. Dat neemt de slijtage niet weg, maar kan wel zorgen voor meer stabiliteit en minder pijn.
Een brace - bij voorkeur op maat
Dit is vaak de stap die het verschil maakt, en tegelijk de stap die het meest wordt overgeslagen. Een brace houdt het duimgewricht in een rustige stand en neemt de druk eraf, zodat je je duim kunt blijven gebruiken zonder het gewricht verder te belasten.
Standaard confectiebraces uit de winkel zijn prima voor lichte of tijdelijke klachten. Maar bij aanhoudende CMC-artrose zie je vaak dat een brace op maat veel beter werkt: hij past precies op jouw hand, ondersteunt exact het CMC-gewricht, en laat de rest van je hand vrij. Veel mensen kunnen hiermee jarenlang goed functioneren.
Injecties
Bij aanhoudende pijn kan een injectie met corticosteroïden (cortison) in het gewricht tijdelijk verlichting geven. Het effect houdt meestal een paar weken tot maanden aan.
Het is een symptoombestrijding, geen oplossing — en vaker dan twee tot drie keer per jaar is af te raden omdat corticosteroïden op den duur het kraakbeen kunnen aantasten.
Hyaluronzuur-injecties zijn een alternatief, al is het effect bij CMC-artrose wetenschappelijk minder eenduidig dan bij bijvoorbeeld kniartrose.
Een operatie
Als alle conservatieve behandelingen onvoldoende helpen en de klachten je dagelijks leven ernstig beperken, kan een operatie uitkomst bieden. Er zijn verschillende varianten, waaronder:
- Trapeziëctomie: het handwortelbeentje wordt (deels) verwijderd
- Artrodese: het gewricht wordt vastgezet
-Prothese: een kunstgewricht wordt geplaatst
Een operatie is effectief, maar niet zonder consequenties. Je hand zit 1 tot 6 weken in gips, gevolgd door weken handtherapie. Het volledig herstel duurt meestal 3 tot 6 maanden. Sommige ingrepen (zoals artrodese) geven blijvende bewegingsbeperking.
Hoe weet ik of een brace bij mij past?
Of een brace een goede behandeling is voor jouw klachten hangt af van een paar dingen: waar precies zit de pijn, hoe lang heb je er al last van, wat is de oorzaak, en wat doe je op een dag met je handen. Dat is per persoon anders.
Om je snel op weg te helpen hebben we een korte online test gemaakt. Je beantwoordt een aantal vragen over je klachten en ontvangt daarna een informatiepakket dat specifiek op jouw situatie is afgestemd.
Wat onze partners zeggen:
“Manometric braces zijn niet alleen heel functioneel, maar ze zijn ook comfortabel en zien er mooi uit. Ik merk dat patiënten met een Manometric brace heel tevreden zijn.”
“Doordat Manometric aanwezig is op de afdeling worden patiënten sneller geholpen, op dezelfde plek én houden we de regie.”
“De patiënten waarderen het dat ze meteen bij jullie terecht kunnen”
“Een patiënt specifieke brace van Manometric op basis van een handscan is niet te evenaren.”
